Татварын багц хуулийн шинэчлэл 2026: ТЕХ болон төрөл бүрийн татваруудад юу өөрчлөгдөх вэ?
Монгол Улсын татварын эрх зүйн орчин "Хяналт-Шийтгэл" гэсэн хандлагаас "Үйлчилгээ-Дэмжлэг" рүү шилжих томоохон шинэчлэлийн босгон дээр ирээд байна. УИХ-аар хэлэлцэгдэж буй Татварын ерөнхий хууль (ТЕХ)-ийн нэмэлт, өөрчлөлт болон түүнийг дагалдах Татварын багц хуулийн төслүүд нь бизнес эрхлэгчдийн хувьд эрсдэлээ бууруулах, зардлаа хэмнэх чухал боломж юм.
Захирал танд зориулан эдгээр хуулийн төсөлд орж буй хамгийн чухал өөрчлөлтүүдийг татварын төрөл тус бүрээр нь багцлан хүргэж байна.
1. Татварын Ерөнхий Хууль (ТЕХ): Хариуцлага ба Үйлчилгээний шинэчлэл
Татварын ерөнхий хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөлд татвар төлөгчийг дэмжих, эрсдэлээс хамгаалах хэд хэдэн суурь зохицуулалт орсон байна: Хууль даган мөрдөлтийн түвшин: Гааль, татварын мэдээллийн санд үндэслэн татвар төлөгчийн хууль даган мөрдөлтийг үнэлж, 100 хүртэлх оноогоор маш сайн, сайн, дунд, муу гэж ангилдаг болно. Энэхүү түвшнээс хамаарч НӨАТ төлөх хугацааг хойшлуулах зэрэг уян хатан нөхцөл үйлчилнэ.
- Данс битүүмжлэх хязгаар: Татварын өрийн улмаас данс битүүмжилсэн тохиолдолд ирээдүйд орж ирэх мөнгөн хөрөнгийн 80 хувиас хэтрэхгүй хэмжээгээр үл маргах журмаар гаргуулахаар хязгаарлаж байна.
- Торгууль, алдангийн дээд хязгаар: Алдангийн нийт дүн нь хугацаандаа төлөөгүй татварын үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтрэхээргүй байхаар төсөлд тусгагджээ.
- Маргаантай үед алданги нэхэмжлэхгүй: Маргаан таслах зөвлөл болон шүүхээр хянан шийдвэрлэгдэж байгаа нөхөн ногдуулалтын актын алданги, торгуулийг маргаан эцэслэгдэн шийдвэрлэгдэх хүртэл татвар төлөгчөөс нэхэмжлэхгүй байх зохицуулалт орсон.
- 24 цагийн хиймэл оюун ухаант зөвлөх: Татвар төлөгчдөд татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт эдлэхэд нь туслах зорилгоор хиймэл оюун ухаанд суурилсан 24 цагийн автомат хариулагчийг нэвтрүүлэхээр тусгасан байна.
2. Хувь Хүний Орлогын Албан Татвар (ХХОАТ): Шатлал ба Хөнгөлөлт
Татварын багц хуулийн шинэчлэл 2026 оны шинэчлэлд ХХОАТ-ын тухай иргэдийн худалдан авах чадварыг дэмжих, орлогын шатлалыг боловсронгуй болгох чиглэлээр дараах өөрчлөлтүүд үйлчилж байна:
- Шатлалтай татвар: Жилийн албан татвар ногдуулах орлого 0-120 сая төгрөг хүртэл бол 10%, 120-180 сая төгрөг хүртэл бол 15%, 180 сая төгрөгөөс дээш давсан орлогод 20 хувиар тус тус нэмж тооцон татвар ногдуулна.
- Орон нутгийн татварын хөнгөлөлт: Нийслэл хотоос 500 км-ээс хол алслагдсан аймаг, суманд оршин суудаг албан татвар төлөгчийн үйл ажиллагааны орлогод ногдох татварыг 50%-иар, 1000 км-ээс хол бол 90%-иар тус тус хөнгөлнө. Энэхүү зохицуулалт 2026 оны 06 дугаар сарын 01-нээс хэрэгжинэ.
- Үнэт цаасны орлогын хөнгөлөлт: Дотоодын үнэт цаасны зах зээлд нээлттэй арилжаалсан өрийн хэрэгсэл /бонд/, хувьцаа борлуулсны орлогод ногдох албан татварыг 2024-2026 онд 90 хувиар, 2027-2029 онд 50 хувиар хөнгөлнө. Харин ногдол ашиг, хүүгийн орлогод 5 хувиар татвар ногдуулна.
- Бичил бизнесийн 1%: Жилийн борлуулалтын орлого нь 50 сая хүртэлх төгрөг байх бичил бизнес эрхлэгчид өөрийн хүсэлтээр нийт орлогын 1 хувиар татвар төлөх боломжтой.
3. Нэмэгдсэн Өртгийн Албан Татвар (НӨАТ): Буцаан олголтын өсөлт
НӨАТ-ын тухай хуулийн шинэчлэл нь далд эдийн засгийг бууруулах, хэрэглээг дэмжих зорилготой байна.
- 5%-ийн буцаан олголт: 2026 оны 01 дүгээр сарын 01-нээс эхлэн иргэдийн 1 сая төгрөг хүртэлх худалдан авалтын дүнд төлсөн НӨАТ-ын 50 хувийг (худалдан авалтын нийт дүнгийн 5%) буцаан олгохоор төсөлд тусгагдсан. Харин 1 сая төгрөгөөс давсан үнийн дүн бүхий худалдан авалтад хуучин хэвээрээ буюу төлсөн татварын 20% (нийт дүнгийн 2%)-ийг буцаан олгоно.
4. Аж Ахуйн Нэгжийн Орлогын Албан Татвар (ААНОАТ): Бизнесийн өсөлтийн дэмжлэг
Аж ахуйн нэгжүүдийн хөрөнгө оруулах сонирхлыг нэмэгдүүлэх зорилгоор ААНОАТ-ын хуульд шинэчлэлүүд хийгдэж байна.
- Хөрөнгө оруулалтын хөнгөлөлт, зардлыг хасах журмыг хялбарчилж, тодорхой салбаруудад болон технологийн шинэчлэл хийсэн компаниудад татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт олгох зохицуулалтууд хэлэлцэгдэж байна. Энэ нь санхүүгийн эх үүсвэр муутай ч өсөх ирээдүйтэй бизнесүүдэд үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэх бодит дэмжлэг болно.
💡 ЗАХИРЛУУДАД ӨГӨХ ЗӨВЛӨГӨӨ:
Хууль тогтоомж шинэчлэгдэж, татвар төлөгчдийг дэмжих таатай нөхцөлүүд бүрдэж байгаа хэдий ч танай бизнесийн дотоод санхүүгийн систем, тайлагнал эмх цэгцгүй байвал эдгээр хуулийн боломжуудыг ашиглаж чадахгүй. Гааль, татварын мэдээллийн сан улам бүр автоматжиж, таны бизнесийн "Хууль даган мөрдөлтийн түвшин"-г хиймэл оюун ухаанаар хянадаг болох цаг хаяанд ирлээ.
🚀 Та 2026 оны хуулийн өөрчлөлтүүдэд бизнесээ хэрхэн бэлдэх, татварын эрсдэлээс яаж урьдчилан сэргийлэхээ мэдэхийг хүсвэл манай "Авдар бид 2" санхүүгийн оношилгооны уулзалтад бүртгүүлээрэй.
